Kleń

Kleń (Squalius cephalus) to jedna z najbardziej charakterystycznych i najpospolitszych ryb słodkowodnych w Europie. Należący do rodziny karpiowatych, wyróżnia się niezwykłą zdolnością adaptacji do skrajnie różnych warunków środowiskowych oraz unikalną, szeroką dietą.

Spis treści

Wygląd i cechy morfologiczne

Kleń posiada charakterystyczną budowę, która pozwala mu na sprawne poruszanie się w nurcie rzek:

Sylwetka: Ciało jest wydłużone, wrzecionowate i lekko spłaszczone bocznie.
Głowa: Szeroka, z wyraźnie dużym i szerokim otworem gębowym w położeniu końcowym.
Ułuszczenie: Pokryty dużymi, mocno osadzonymi łuskami, które posiadają charakterystyczne czarne obramowanie, tworząc na ciele wzór wyraźnej siatki.
Płetwy: Płetwy grzbietowa i ogonowa są szarozielone, natomiast płetwy brzuszne oraz odbytowa mają kolor pomarańczowoczerwony lub czerwony.
Kluczowa cecha rozpoznawcza: Płetwa odbytowa klenia jest wypukła (zaokrąglona), co pozwala łatwo odróżnić go od jazia, u którego płetwa ta jest wklęsła.
Rozmiary: Przeciętnie osiąga 30–50 cm długości, choć rekordowe osobniki w Polsce dorastają do 80 cm i osiągają wagę ponad 6 kg.

Gdzie żyje kleń?

Gatunek ten występuje prawie w całej Europie oraz w części Azji. W Polsce spotykany jest niemal we wszystkich typach rzek – od szybkich potoków górskich (tzw. kraina pstrąga), przez rzeki nizinne, aż po zbiorniki zaporowe i słonawe zatoki morskie.

Klenie preferują miejsca o urozmaiconym dnie:

Okolice zwalonych drzew i podmytych korzeni.
Przelewy wodne, jazy i kamieniste opaski.
Miejsca z wiszącymi nad wodą krzewami i gałęziami, które dają im schronienie przed słońcem.

Dieta

Kleń jest klasycznym przykładem ryby wszystkożernej, a jego dieta zmienia się drastycznie wraz z wiekiem:

Młode osobniki: Żywią się planktonem, owadami i ich larwami oraz mięczakami.
Dorośli przedstawiciele: Wraz ze wzrostem stają się drapieżnikami. Polują na mniejsze ryby (ukleje, płocie), żaby, a nawet raki czy małe gryzonie i pisklęta ptaków wodnych.
Pokarm roślinny: Szczególnie latem dużą część ich diety (nawet do 50%) stanowi pokarm roślinny, w tym glony oraz owoce spadające do wody, takie jak czereśnie, wiśnie czy jagody czarnego bzu.

Rozmnażanie i biologia

Klenie osiągają dojrzałość płciową w wieku 3–4 lat (samce) lub 6–7 lat (samice).

Tarło: Odbywa się od kwietnia do czerwca w nurcie rzeki, na piaszczystym lub żwirowatym podłożu, gdy temperatura wody przekracza 18°C.
Wysypka tarłowa: W okresie rozrodu ciało samców pokrywa się drobnymi, twardymi wypustkami.
Ostrożność: Ryba ta słynie z niezwykłej czujności – mówi się, że „ma oczy w każdej łusce”, co czyni ją jednym z najbardziej płochliwych mieszkańców naszych wód.